أحمد بن حامد كرمانى

49

عقد العلى للموقف الأعلى ( ضميمه رساله صلاح الصحاح فى طب ) ( فارسى )

در شبانه‌گاهى و ديگر روز وقت پيشين . نوع غذا ، جالينوس گويد بهترين طعام آنست كه ميان لطيف و غليظ باشد چون نان گندم پاك و گوشت مرغ و كبك و ماهى و صراحى ، و جايى ديگر مىگويد كه خون معدن ( ؟ ) در تن وى تولد كند بايد كه از نان گندم پاك تمام رسيده و گوشت گوسفند جوان و گوساله گاو درنگذرد و خصوصا گوشت عضلات و آن گوشت‌هاست كه با شاخ [ 15 ] و پى آميخته است از جهت آنكه هضم آن زودتر باشد و در جملهء آن طعام زودتر گوارد كه لذيذتر و به دهان خوشتر و ميل طبع بدان زيادت باشد . و هركس به غذاى بد پرورده باشد باشد و بدان عادت كرده موافق‌تر باشد از غذاى نيك كه بدان عادت ندارد . و از آفتهاى هضم آنست كه طعام‌هاى مختلف بهم خورند يا ترتيب گوش ندارند و طعام‌هاى غليظ پيش از لطيف خورند يا روزگار دراز در خوردن يك غذا باشد ، چنانچه نعمت‌هاى سخت از زمان آبستن دور افتد . و در تابستان بايد كه طعام‌هاى سرد خورند و در زمستان گرم اما از گرم به غايت گرم - چنان كه از آتش برداشته باشند - [ 16 ] و از سرد بغايت سرد - چنانچه به يخ سرد كرده باشند - هم احتراز بايد كرد ، چه گفته شد كه بناى حفظ صحت به نگاه داشتن اعتدالست . اما ميوه اگر كسى تواند كه ترك ميوه‌هاى تر كند از بسيار رنج‌ها ايمن شود و اگر نتواند بر انگور و انجير اختصار كند ، و ميوه پيش از طعام بايد خورد تا [ از ] آفت آن ايمن توان بود ، و اگر در معده صفرا باشد يا رطوبت ، هر ميوه كه لطيف باشد - چون خربزه و زردآلو و توت - لا بد مستحيل شود و مزاج آن خلط گيرد كه در معده است ، و اگر ميوه بعد از طعام خورند به زيان‌آورد . و خربزه را كه گفته‌اند كه پيش از طعام خورند اما بر اثر آن طعام بايد خورد . و معده بايد كه پيوسته سبك [ 17 ] باشد تا تخمه نيفتد ، پس اگر روزى زياده خورده شود روز ديگر كمتر خورد و اگر دو سه روز برهم اتفاق زياده خوردن [ افتد ] زود به تدبير آن داروى مسهل بايد خورد . تا معده و جگر و روده را پاك كند - چون اطريفل كوچك كه ايارج و تزبد به آن بار كرده باشند ، با جوارش سفرجل ماجب صبر . و ببايد دانستن كه آب در تن هيچ عمل نكند جز آنكه بدرقهء طعام باشد و آن را بهر عضو برساند . كيفيت و كميت آن وقت خوردن گوش بايد داشت و